Những ngày qua, Hoàng hậu cuối cùng đang trở thành tâm điểm chú ý của khán giả và giới yêu phim, khi xuất hiện một số luồng ý kiến cho rằng tác phẩm thiếu tôn trọng lịch sử.

Tranh cãi bùng lên khi đại diện Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam ban hành thông cáo đặc biệt, đề nghị tôn trọng sự thật lịch sử trong các tác phẩm nghệ thuật, điện ảnh lấy cảm hứng từ triều Nguyễn.

"Chưa có cơ sở kết luận phim sai lệch lịch sử"

Mới nhất, chiều 22/7, phía Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam tiếp tục gây xôn xao khi thông báo sẽ "không loại trừ các phương án khởi kiện đoàn phim Hoàng hậu cuối cùng".

Đại diện Hội đồng cho hay những ngày qua đã nhận nhiều ý kiến, đề nghị khởi kiện ê-kíp Hoàng hậu cuối cùng. Trong đó, có ý kiến cho rằng việc đoàn phim không hỏi ý kiến các hậu duệ của Hoàng hậu Nam Phương và Vua Bảo Đại, mà tự ý sáng tạo tâm lý nhân vật đã thể hiện sự thiếu tôn trọng các nhân vật lịch sử. Ngoài ra, ý kiến khác cho rằng phim vi phạm luật bảo vệ quyền riêng tư, vì dùng đúng tên của nhân vật có thật ngoài đời mà chưa xin phép, hỏi ý kiến người trong họ tộc.

Vì vậy, Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam cũng như các hậu duệ của Cựu hoàng Bảo Đại, Cựu Hoàng hậu Nam Phương... sẽ tổ chức tham khảo đội ngũ luật sư và các cố vấn pháp lý, để không loại trừ các phương án khởi kiện về vụ việc này ở Việt Nam, Pháp và Mỹ.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường cho biết thời điểm hiện tại, Cục Điện ảnh "chưa có căn cứ trả lời" vì thực tế, Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam mới đang xem xét, tham khảo ý kiến đội ngũ luật sư chứ chưa chính thức khởi kiện.

Cục trưởng Đặng Trần Cường.

Về ý kiến cho rằng Hoàng hậu cuối cùng làm sai lệch lịch sử, lãnh đạo Cục Điện ảnh cũng cho rằng chưa có cơ sở để đưa ra bất kỳ kết luận nào về phim, bởi dự án còn chưa hoàn thành và chưa được trình Hội đồng thẩm định theo quy định của Luật Điện ảnh.

"Cục Điện ảnh ghi nhận và tôn trọng các ý kiến của các tổ chức, các nhà nghiên cứu, các dòng tộc và công chúng quan tâm đến lịch sử, văn hóa dân tộc, trong đó có ý kiến của Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam. Đây là những thông tin tham khảo đáng lưu ý trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng về việc phổ biến bộ phim sẽ được đưa ra trên cơ sở kết quả thẩm định của Hội đồng và các quy định của pháp luật", ông Cường cho hay.

Theo dõi dư luận những ngày qua, Cục Điện ảnh nhận định Hoàng hậu cuối cùng đã khơi dậy sự quan tâm, chú ý của dư luận đối với chủ đề lịch sử, văn hóa và các nhân vật lịch sử Việt Nam.

Về mặt tích cực, điều này cho thấy khán giả ngày càng quan tâm đến những giá trị của dân tộc, đồng thời phản ánh nhu cầu được tiếp cận các câu chuyện lịch sử thông qua ngôn ngữ điện ảnh. Đây là tín hiệu đáng mừng đối với điện ảnh nội địa, bởi một dự án phim lịch sử có thể tạo được sự quan tâm lớn ngay từ khi công bố thông tin cho thấy đề tài này vẫn có sức hấp dẫn nếu được đầu tư nghiêm túc, được kể bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại.

Mặt khác, xuất hiện tình trạng một số ý kiến vội đưa ra kết luận về nội dung, mức độ chính xác lịch sử của Hoàng hậu cuối cùng khi tác phẩm còn chưa hoàn chỉnh, mới chỉ công bố poster, trailer. Điều này có thể dẫn đến những đánh giá phiến diện, thiếu khách quan về phim.

Theo ông Cường, điện ảnh là ngành công nghiệp sáng tạo, nhiều tác phẩm trên thế giới và tại Việt Nam được xây dựng trên cơ sở lấy cảm hứng từ lịch sử. Dẫu vậy, quyền tự do sáng tạo nghệ thuật luôn phải đi cùng trách nhiệm tuân thủ pháp luật, tôn trọng sự thật lịch sử, và các giá trị văn hóa dân tộc.

Đại diện Cục Điện ảnh cho biết cơ quan quản lý luôn bảo đảm hài hòa hai nguyên tắc là khuyến khích quyền tự do sáng tạo nghệ thuật và bảo đảm mọi hoạt động sáng tạo được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật. Song song đó, quá trình thẩm định phim sẽ dựa trên toàn bộ tác phẩm, quy định của pháp luật và các tiêu chí chuyên môn, chứ không dựa trên những thông tin rời rạc hay sức ép từ dư luận.

Cục Điện ảnh cho rằng chưa đủ cơ sở để nói Hoàng hậu cuối cùng làm sai lệch lịch sử.

"Kết luận cuối cùng chỉ được đưa ra sau khi Hội đồng thẩm định xem xét đầy đủ tác phẩm và đánh giá theo đúng các tiêu chí của Luật Điện ảnh. Đây là nguyên tắc nhất quán mà Cục Điện ảnh áp dụng đối với tất cả bộ phim, không riêng Hoàng hậu cuối cùng", ông Cường nói.

"Phản biện cần được xây dựng trên cơ sở đã tiếp cận đầy đủ tác phẩm"

Trước câu hỏi của phóng viên về việc những tranh luận liệu sẽ là động lực để cho giới làm phim tiếp cận đề tài gây được chú ý, hay vô tình tạo ra tâm lý e ngại khi khai thác chủ đề lịch sử, Cục trưởng Đặng Trần Cường nhận định việc tranh luận là điều bình thường trong xã hội cởi mở. Tuy nhiên, các ý kiến phản biện cần được xây dựng trên cơ sở đã tiếp cận đầy đủ tác phẩm.

"Việc trao đổi, phản biện về các tác phẩm điện ảnh là điều bình thường và đáng khuyến khích. Tuy nhiên, những ý kiến phản biện sẽ có giá trị hơn khi được xây dựng trên cơ sở đã tiếp cận đầy đủ tác phẩm, có căn cứ và với tinh thần xây dựng. Việc quy kết hoặc kêu gọi phản đối một bộ phim khi chưa xem đầy đủ rất dễ tạo ra những nhận định thiếu khách quan, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhà làm phim cũng như quyền tiếp cận thông tin đầy đủ của công chúng", ông Cường nói.

Lãnh đạo Cục Điện ảnh cho rằng trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển công nghiệp văn hóa, sự bình tĩnh và cẩn trọng khi tiếp cận một tác phẩm điện ảnh có ý nghĩa quan trọng. Hiệu ứng truyền miệng từ việc đánh giá, phán xét một dự án quá vội vàng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín tác phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của nhà sản xuất, nhà phát hành cũng như những người sáng tạo.

Nếu xu hướng này trở thành phổ biến, các nhà làm phim có thể sẽ e ngại khi lựa chọn đề tài lịch sử hoặc những nhân vật có thật, bởi chỉ cần một cuộc tranh luận xuất hiện từ sớm cũng có thể tạo ra áp lực lớn với ê-kíp, đồng thời ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp.

Cục Điện ảnh kêu gọi cẩn trọng, bình tĩnh khi đánh giá phim.

"Điện ảnh là một loại hình nghệ thuật tổng hợp. Bộ phim là một chỉnh thể thống nhất về nội dung, hình ảnh, âm thanh, cấu trúc và thông điệp. Nếu chỉ dựa vào một vài hình ảnh, một đoạn giới thiệu hoặc những thông tin chưa được kiểm chứng để đưa ra kết luận thì rất dễ dẫn đến những nhận định thiếu toàn diện, thậm chí làm sai lệch bản chất của phim".

Bên cạnh lời kêu gọi dành cho công chúng, Cục Điện ảnh cũng nhấn mạnh trách nhiệm của các nhà làm phim khi khai thác đề tài lịch sử.

"Những tranh luận của xã hội cũng là lời nhắc nhở đối với các nhà làm phim. Khi khai thác các nhân vật, sự kiện hoặc bối cảnh lịch sử, văn hóa, cần nghiên cứu nghiêm túc nguồn tư liệu, tham khảo ý kiến chuyên gia khi cần thiết và cân nhắc kỹ cách thể hiện để vừa phát huy quyền sáng tạo nghệ thuật, vừa thể hiện sự tôn trọng đối với lịch sử, văn hóa và tình cảm của công chúng", ông Cường nói.

Tác giả: Tống Khang

Nguồn tin: znews.vn