Trước thực trạng đó, lực lượng chức năng đang quyết liệt triển khai nhiều giải pháp nhằm phòng ngừa tai nạn, bảo vệ tính mạng người dân.
Nỗi đau từ hai vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng
Trong các ngày 19/2 và 21/2, trên địa bàn Quảng Trị và Lào Cai đã xảy ra hai vụ tai nạn giao thông đường thủy liên quan đến phương tiện chở khách, phương tiện nhỏ phục vụ tham quan, du lịch, lễ hội đầu năm.
Cụ thể, ngày 19/2 (mùng 3 Tết Nguyên đán), tại Quảng Trị, 7 người trong gia đình ông N.V.T gồm: ông T; vợ ông là bà C.T.Ng (cùng 68 tuổi, trú thôn Tân Hóa, xã Tuyên Bình); chị Nguyễn Thị Bích Hà (con dâu, 36 tuổi) cùng 4 cháu nhỏ gồm N.D.Ch (14 tuổi), N.D.Kh (12 tuổi), N.T.Ph (10 tuổi) và N.A.Nh (3 tuổi) do ông T cầm lái đi qua sông Gianh để chúc Tết người thân.
Khi cả gia đình ra đến giữa dòng sông thì thuyền quay ngang rồi chìm, cả 7 người rơi xuống sông. Sau đó, một chiếc thuyền của người dân phát hiện tai nạn đã nhanh chóng ra cứu giúp, vớt được 4 người lên bờ gồm chị Hà và 3 cháu nhỏ. Tuy nhiên, cháu N.A.Nh (3 tuổi) sau khi được đưa lên bờ rơi vào tình trạng nguy kịch; mặc dù được cấp cứu nhưng không qua khỏi. Sau đó, bà C.T.Ng cũng được đưa lên bờ nhưng đã tử vong. Ông T và cháu Ch được Công an, Quân đội và các lực lượng tìm kiếm nhiều giờ mới tìm thấy và đều đã tử vong.
Sự việc gây ra nỗi đau sâu sắc cho gia đình nạn nhân và cả cộng đồng địa phương trong những ngày đầu năm mới nhưng chỉ hai ngày sau, tối 21/2, tại Lào Cai, tàu chở khách biển số YB-0876H do Triệu Văn Nội (sinh năm 1995, trú tại xã Cảm Nhân, tỉnh Lào Cai) điều khiển, trên tàu chở 22 người là anh em, họ hàng trong một gia đình đi trên hồ Thác Bà theo hướng từ xã Yên Bình đi xã Cảm Nhân thì xảy ra va chạm với tàu chở đá biển số YB-0919 do Nguyễn Văn Thâm (sinh năm 1984, trú tại xã Cảm Nhân, tỉnh Lào Cai) điều khiển, đi từ hướng xã Lục Yên về xã Yên Bình. Hậu quả, tàu chở khách bị chìm. Người dân trong vùng và lực lượng chức năng đã cứu được 17 người (gồm cả lái tàu); 6 người tử vong.
Lực lượng chức năng nỗ lực tìm kiếm người gặp nạn trên lòng hồ Thác Bà. Ảnh: Thanh Sơn. |
Cả hai vụ tai nạn đều xảy ra trong dịp Tết Nguyên đán – vốn là thời điểm đoàn tụ của các gia đình Việt – khiến dư luận và cộng đồng hết sức đau xót. Nỗi mất mát người thân của các gia đình trên không gì bù đắp được. Hình ảnh những người thân thất thần bên bờ sông, những đám tang lặng lẽ giữa mùa xuân, hay những giọt nước mắt tiễn biệt người ra đi đã trở thành nỗi ám ảnh không chỉ với các gia đình nạn nhân mà còn với toàn xã hội. Nhiều gia đình rơi vào hoàn cảnh khó khăn khi mất đi trụ cột, để lại những hệ lụy lâu dài về tinh thần và kinh tế.
Nâng cao trách nhiệm để phòng ngừa tai nạn đường thủy
Quá trình điều tra, Công an tỉnh Lào Cai xác định Triệu Văn Nội đã điều khiển thuyền gắn máy chở quá số người quy định (22/12 người), sử dụng phương tiện có công suất nhỏ hơn nhưng không nhường đường cho phương tiện có công suất lớn hơn, vi phạm các quy định của Luật Giao thông đường thủy nội địa, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Lào Cai đã ra lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Triệu Văn Nội về tội “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường thủy” theo khoản 3, Điều 272 Bộ luật Hình sự.
Ngay sau khi vụ tai nạn trên hồ Thác Bà xảy ra, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có công điện về việc khắc phục hậu quả vụ tai nạn, trong đó, để xử lý kịp thời hậu quả và ngăn ngừa các vụ việc tương tự, Thủ tướng yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường thủy. Công tác điều tra, làm rõ nguyên nhân và xử lý trách nhiệm các tổ chức, cá nhân vi phạm phải được thực hiện nghiêm minh theo quy định pháp luật. Thủ tướng cũng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường quản lý hoạt động vận tải đường thủy nội địa trên địa bàn, kiểm tra chặt chẽ điều kiện kinh doanh của các đơn vị vận tải, xử lý nghiêm các vi phạm, đặc biệt là hành vi không trang bị hoặc không yêu cầu hành khách mặc áo phao trên tàu, thuyền. |
Điều đáng nói là cả hai vụ tai nạn đau lòng trên đều có nguyên nhân từ sự chủ quan của người điều khiển phương tiện và những người ngồi trên tàu, khi nhiều người không mặc áo phao. Đây là thực tế đáng báo động, cho thấy sự chủ quan, thiếu ý thức chấp hành các quy định về an toàn của chính mình. Trong khi áo phao là “lá chắn sinh mạng”, có thể giúp người gặp nạn duy trì sự sống và chờ được cứu hộ, thì nhiều người vẫn xem nhẹ, bỏ qua vì bất tiện hoặc tâm lý chủ quan.
Trước tình hình hai vụ tai nạn nghiêm trọng trên, Cục CSGT đã yêu cầu lực lượng CSGT toàn quốc siết chặt quản lý hoạt động vận tải và du lịch đường thủy; không để phương tiện không đủ điều kiện an toàn chở khách hoạt động tùy tiện; phối hợp chặt chẽ với Công an cấp xã, chính quyền cơ sở và các lực lượng chức năng rà soát toàn bộ các điểm du lịch, khu tham quan, lễ hội, khu vui chơi giải trí có hoạt động đường thủy. Đồng thời, bố trí cán bộ trực tiếp xuống địa bàn kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ tại các bến đò, bến khách, điểm đầu – cuối bến; tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật; kiên quyết đình chỉ hoạt động đối với các phương tiện không đủ điều kiện an toàn.
Bên cạnh đó, Cục CSGT yêu cầu lực lượng chức năng chủ động rà soát, lập danh sách đầy đủ các phương tiện dân sinh, phương tiện thô sơ phục vụ đi lại, sinh hoạt, đánh bắt của người dân trên các tuyến sông, ven biển; xây dựng phương án cứu nạn, cứu hộ, sẵn sàng ứng phó kịp thời khi có sự cố xảy ra. Công tác tuần tra, kiểm soát lưu động của Cảnh sát đường thủy trên các tuyến tiếp tục được tăng cường, tập trung vào các bến khách ngang sông, cảng, bến vật liệu xây dựng, điểm đón trả khách và phương tiện phục vụ du lịch, lễ hội theo kế hoạch cao điểm mùa xuân 2026.
Đáng chú ý, lãnh đạo Cục CSGT yêu cầu siết chặt công tác kiểm tra, đôn đốc, xác định rõ trách nhiệm của từng cán bộ, chỉ huy phụ trách địa bàn. Những trường hợp buông lỏng quản lý, không phát hiện vi phạm, không kịp thời đề xuất giải pháp phòng ngừa, để xảy ra tai nạn nghiêm trọng sẽ bị xem xét trách nhiệm nghiêm túc.
Công an Lào Cai trắng đêm tìm kiếm các nạn nhân trên hồ Thác Bà. |
Cùng với các biện pháp quản lý của lực lượng chức năng, Cục CSGT khuyến cáo chủ phương tiện và người điều khiển phương tiện thủy chấp hành nghiêm các quy định về an toàn giao thông: không chở quá số người quy định; trang bị đầy đủ áo phao, dụng cụ cứu sinh; kiểm tra kỹ tình trạng kỹ thuật trước khi xuất bến. Đối với hành khách, cần chủ động mặc áo phao, tuân thủ hướng dẫn của người điều khiển phương tiện; không chủ quan, lơ là trong quá trình di chuyển, nhất là trong giai đoạn cao điểm lễ hội đầu xuân.
Những mất mát từ hai vụ tai nạn tại Quảng Trị và Lào Cai không chỉ là nỗi đau riêng của các gia đình nạn nhân, mà còn là lời cảnh tỉnh sâu sắc đối với toàn xã hội về ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm trong hoạt động giao thông đường thủy. Mỗi sự chủ quan, mỗi lần lơ là quy định an toàn đều có thể phải trả giá bằng sinh mạng con người. Siết chặt quản lý là yêu cầu cấp thiết, nhưng quan trọng hơn vẫn là sự tự giác của mỗi người dân, mỗi chủ phương tiện và người điều khiển phương tiện. Khi ý thức được nâng lên, quy định được thực thi nghiêm minh và trách nhiệm được đặt đúng chỗ, những chuyến đò, chuyến tàu mùa xuân mới thực sự trở thành hành trình bình an, thay vì khởi đầu cho những bi kịch không thể bù đắp.
Đưa ứng dụng công nghệ vào giám sát và ứng phó sau tai nạn Tại sao khi ý thức tham gia giao thông đường bộ đang dần được cải thiện nhờ các chế tài nghiêm khắc và cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe, thì giao thông đường thủy vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ? Theo các báo cáo đánh giá của Ủy ban ATGT Quốc gia, có ba nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này trong năm 2025. Nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ sự chủ quan và vi phạm các quy định an toàn của con người. Tình trạng phương tiện chở quá vạch dấu mớn nước an toàn vẫn diễn ra phổ biến hơn 41.000/65.000 trường hợp vi phạm (chiếm tới 59,6% tổng số hành vi vi phạm bị xử lý trong lĩnh vực đường thủy năm 2025). Nhiều chủ tàu, lái tàu vẫn xem nhẹ việc trang bị và yêu cầu hành khách sử dụng áo phao hay dụng cụ nổi cứu sinh. Thêm vào đó, năng lực chuyên môn của người điều khiển phương tiện còn hạn chế, nhiều trường hợp không có bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn phù hợp nhưng vẫn ngang nhiên hành nghề. Tiếp đến là những bất cập về kết cấu hạ tầng và tổ chức giao thông. Các nguồn lực đầu tư cho hạ tầng đường thủy còn khiêm tốn so với đường bộ. Nhiều tuyến luồng vẫn tồn tại các điểm đen, điểm tiềm ẩn tai nạn như các vị trí cầu vượt luồng có tĩnh không thấp, khẩu độ hạn chế, gây nguy hiểm trực tiếp cho phương tiện lưu thông. Đặc biệt, sự gia tăng của thiên tai và biến đổi khí hậu trong năm 2025 với các đợt bão lũ nghiêm trọng đã làm thay đổi dòng chảy, gây hư hỏng hạ tầng và tạo ra áp lực cực lớn cho công tác đảm bảo an toàn. Cuối cùng là công tác quản lý nhà nước tại cơ sở còn lỏng lẻo. Tại một số địa phương, chính quyền vẫn còn tình trạng ỷ lại cho lực lượng chuyên trách, chưa thực sự quyết liệt trong việc kiểm soát các bến bãi tự phát… Trao đổi về định hướng đảm bảo TTATGT trong giai đoạn mới, ông Lê Kim Thành, Phó Chủ tịch chuyên trách Ủy ban ATGT Quốc gia nhấn mạnh, năm 2026 là khởi đầu của một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nơi nhu cầu vận tải sẽ tăng trưởng vượt bậc. Ông Lê Kim Thành cho rằng, để kéo giảm tai nạn giao thông bền vững, chúng ta không thể chỉ dựa vào các biện pháp hành chính đơn thuần mà phải chuyển sang quản lý hiệu quả dựa trên pháp luật rõ ràng, dữ liệu chính xác và sự phối hợp liên ngành chặt chẽ. Theo ông Thành, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới phải là "không có khoảng trống" trong phối hợp liên ngành. Các địa phương, với nòng cốt là chính quyền cấp xã, phải chủ động thực hiện nhiệm vụ bảo đảm TTATGT ngay từ cơ sở, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực tế trên địa bàn mình quản lý. Ông cũng kỳ vọng việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và kết nối dữ liệu giữa các ngành Công an, Xây dựng, Y tế sẽ tạo ra bước đột phá trong việc giám sát và ứng phó sau tai nạn. Từ vụ tai nạn hồ Thác Bà và những phân tích chuyên sâu, một chiến lược hành động quyết liệt cho ngành giao thông đường thủy đã được vạch ra. Cụ thể, rà soát tổng lực và đình chỉ không khoan nhượng. Trong đó, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đã ra công điện khẩn yêu cầu rà soát toàn diện các cảng, bến và phương tiện thủy. Kiên quyết đình chỉ ngay hoạt động của các bến khách, bến hàng hóa không phép. Những phương tiện không đủ điều kiện an toàn kỹ thuật, thiếu thiết bị cứu sinh hoặc chở quá số người quy định tuyệt đối không được cho xuất bến. Đồng thời, siết chặt quản lý con người và phương tiện: Tăng cường kiểm tra chứng chỉ chuyên môn của thuyền viên và người lái. Việc đăng kiểm phương tiện thủy nội địa phải được thực hiện nghiêm ngặt, tách bạch giữa quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ để đảm bảo tính khách quan. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền theo hướng "lấy thay đổi hành vi làm tiêu chí đánh giá", đặc biệt là vận động người dân luôn mặc áo phao khi tham gia giao thông đường thủy. Ngoài ra cần đẩy nhanh việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống camera giám sát trên các tuyến đường thủy trọng điểm, tương tự như mô hình đã triển khai thành công trên các tuyến cao tốc đường bộ trong năm 2025. Tập trung nguồn vốn bảo trì để xử lý dứt điểm các điểm đen, các cầu có tĩnh không thấp và khơi thông các luồng tuyến bị bồi lắng. Nâng cao năng lực ứng phó và cứu hộ: Xây dựng ứng dụng báo tin tai nạn trên nền tảng kỹ thuật số để kịp thời nắm bắt thông tin và điều động lực lượng. Cần nâng cao năng lực sơ cứu tại chỗ cho nhân viên y tế tuyến cơ sở và đảm bảo các trung tâm y tế huyện đủ trang thiết bị để tiếp cận hiện trường nhanh nhất… Phạm Huyền |
Tác giả: Phương Thủy
Nguồn tin: Báo Công an Nhân dân


