Theo các chuyên gia, bức tranh lãi suất năm 2026 đang phản ánh đúng định hướng tái cơ cấu dòng tiền của nền kinh tế. Đó là "siết" vốn đầu cơ, rủi ro để mở đường cho dòng vốn giá rẻ chảy vào những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng thực sự.

Lãi suất phân hóa rõ nét

Thị trường tài chính những tháng đầu năm 2026 đang chứng kiến đợt điều chỉnh lãi suất đáng chú ý. Theo nhận định từ Công ty CP xếp hạng tín nhiệm S&I, mặt bằng lãi suất cho vay mua nhà tăng trong thời gian gần đây đang tạo áp lực ngắn hạn trực tiếp lên thanh khoản thị trường. Tâm lý thận trọng bao trùm cả nhu cầu đầu tư lẫn nhu cầu ở thực.

Lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND đối với các lĩnh vực ưu tiên giảm 0,1% so với cuối năm 2025.

Với cho vay lĩnh vực bất động sản tại các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTM) tư nhân, lãi suất ưu đãi giai đoạn đầu (12-24 tháng) phổ biến ở mức 11-12%/năm.

Đáng lưu ý, xu hướng lãi suất tăng khiến nhiều ngân hàng không còn mặn mà với các gói cố định lãi suất dài hạn. Thay vào đó, thời gian cố định lãi suất bị rút ngắn xuống chỉ còn 3-6 tháng.

Ngay cả nhóm "Big 4" (4 ngân hàng quốc doanh gồm BIDV, VietinBank, Vietcombank và Agribank), dù lãi suất thấp hơn khối tư nhân, cũng đã ghi nhận mức tăng khá mạnh. Chẳng hạn, VietinBank đã nâng lãi suất vay mua bất động sản cố định 24 tháng lên hơn 12%/năm. BIDV đưa lãi suất cho vay bất động sản lên tối thiểu 9,7% trong 6 tháng đầu, 10% cho 12 tháng và tới 13,5% cố định 18 tháng…

Nguyên nhân chính của đà tăng này xuất phát từ chi phí đầu vào. Lãnh đạo một ngân hàng lớn ví tình trạng này là "nước lên, thuyền lên". Để giữ chân người gửi tiền trong bối cảnh giá vàng, giá bạc tăng phi mã, các nhà băng buộc phải đẩy lãi suất huy động lên mặt bằng mới.

Hiện tại, lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng đã lên mức 7,1%/năm; kỳ hạn 12 tháng đạt 7,2%/năm. Cá biệt, một số đơn vị đẩy mức huy động lên tới 8-9%/năm. Với biên độ lợi nhuận (NIM) khoảng 4-5%, các chuyên gia dự báo lãi suất cho vay thông thường sẽ thiết lập mặt bằng mới quanh mốc 15%/năm. Bất động sản – vốn được xếp vào nhóm rủi ro cao – sẽ chịu biên độ tăng lãi suất lớn hơn so với các lĩnh vực khác.

Trái ngược với bức tranh lãi suất cao của bất động sản, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang thực hiện chính sách điều hành linh hoạt để hỗ trợ nền kinh tế thực. Số liệu công bố tháng 1/2026 cho thấy sự phân hóa rõ rệt.

Lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND đối với các lĩnh vực ưu tiên hiện chỉ ở mức 3,8%/năm, thấp hơn trần quy định 4%/năm và giảm 0,1% so với cuối năm 2025. Trong khi đó, lãi suất cho vay bình quân chung (gồm cả khoản mới và dư nợ cũ) dao động từ 7,0 – 9,3%/năm.

NHNN đã thông báo mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 toàn hệ thống khoảng 15%, thấp hơn mức thực hiện năm 2025, và được kiểm soát chặt chẽ theo từng quý. Thông điệp được đưa ra rất rõ ràng: Kiểm soát chặt tín dụng vào các lĩnh vực rủi ro, đặc biệt là bất động sản, để tập trung nguồn lực cho sản xuất – kinh doanh và các động lực tăng trưởng bền vững.

"Bệ đỡ" vốn cho nông nghiệp và sản xuất

Hiện thực hóa chủ trương này, ngay trong 2 tháng đầu năm 2026, dòng vốn tín dụng đã chảy mạnh vào lĩnh vực nông – lâm – thủy sản, đặc biệt là ngành lúa gạo tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh Khu vực 13, tính đến cuối tháng 2/2026, dư nợ cho vay lúa gạo tại Đồng Tháp và Tây Ninh đạt trên 70.200 tỷ đồng, tăng trưởng ấn tượng 29,5%. Tại Cần Thơ và Vĩnh Long, dư nợ lĩnh vực này đạt gần 83.700 tỷ đồng, kịp thời tiếp sức cho hàng trăm nghìn héc ta lúa đông xuân đang vào vụ thu hoạch.

Đại diện Agribank khu vực Tây Nam Bộ cho biết, các chi nhánh tại Kiên Giang (cũ) và Tiền Giang (cũ) đang tập trung vốn cho các mô hình liên kết chuỗi giá trị với dư nợ đạt 17.000–18.000 tỷ đồng. Đặc biệt, với Đề án 1 triệu hécta lúa chất lượng cao và phát thải thấp, ngân hàng này đã giải ngân hàng chục nghìn tỷ đồng cho gần 5.000 khách hàng với lãi suất ưu đãi thấp hơn 1–2% so với thông thường.

Tại TP. Cần Thơ, khoảng 500 doanh nghiệp, hợp tác xã và 5.000 hộ nông dân tham gia đề án cũng đã được tiếp cận nguồn vốn giá rẻ này, tạo đà cho việc chuyển đổi mô hình canh tác bền vững.

Theo nhận định của các chuyên gia, sau giai đoạn năm 2025 tín dụng tăng nóng vào bất động sản, hệ thống ngân hàng đang bước vào chu kỳ điều hành mới với mục tiêu an toàn và thực chất hơn. Kết quả khảo sát xu hướng tín dụng năm 2026 cho thấy nhu cầu vốn đang dịch chuyển sang công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ, kinh tế xanh và nông nghiệp. Đây được đánh giá là những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng bền vững, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế trong trung và dài hạn.

Ông Lê Hoàng Tùng - Phó Tổng Giám đốc Vietcombank khẳng định: "Các ngân hàng sẽ bám sát định hướng của NHNN, hướng dòng tăng trưởng tín dụng một cách thực chất để thúc đẩy nền kinh tế. Mục tiêu không chỉ là tăng trưởng con số mà phải đi kèm kiểm soát chất lượng và phát triển bền vững."

Tuy nhiên, dưới góc độ vĩ mô, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, cũng đưa ra khuyến nghị quan trọng: Hiện, tín dụng ngân hàng vẫn chiếm tới 50% tổng nguồn vốn nền kinh tế, tạo áp lực lớn lên hệ thống và làm méo mó phân bổ nguồn lực.

Vì vậy, "Về dài hạn, cần giảm bớt sự lệ thuộc vào vốn ngân hàng bằng cách phát triển đồng bộ các kênh trái phiếu, cổ phiếu, quỹ đầu tư. Khi cấu trúc nguồn vốn cân bằng, tín dụng ngân hàng mới có điều kiện tập trung sâu hơn vào các lĩnh vực có hệ số lan tỏa cao như chế biến – chế tạo, công nghệ cao và xanh hóa sản xuất", ông Lực phân tích.

Tác giả: Thanh Hoa

Nguồn tin: vnbusiness.vn