Khảo sát "trên giấy", dự án đụng chạm không gian có yếu tố tâm linh

Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp (KCN) đa ngành Triệu Phú (nằm trên địa bàn xã Triệu Cơ và xã Nam Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị) do Công ty Cổ phần Trung Khởi làm nhà đầu tư, được phê duyệt quy mô diện tích lên tới 531,25 ha. Với tổng mức đầu tư đăng ký là 4.533,61 tỷ đồng, dự án từng được kỳ vọng sẽ thu hút 250 doanh nghiệp thứ cấp, tạo công ăn việc làm cho khoảng 120.000 lao động.

Tuy nhiên, sau hơn 5 năm kể từ ngày được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư (tháng 3/2021), dự án vẫn dang dở. Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến "siêu dự án" này lâm vào cảnh dậm chân tại chỗ xuất phát từ sự cẩu thả, hời hợt ngay từ khâu khảo sát, chuẩn bị đầu tư của doanh nghiệp.

Dự án KCN đa ngành Triệu Phú (531,25 ha, vốn hơn 4.533 tỷ đồng) do Công ty Cổ phần Trung Khởi làm chủ đầu tư, nằm trong Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị.

Tại thông báo Kết luận thanh tra số 1521/KL-TTr của Thanh tra tỉnh Quảng Trị được công bố mới đây, cơ quan chức năng chỉ rõ: Trong hồ sơ dự án ban đầu, nhà đầu tư báo cáo chỉ có vỏn vẹn 08 hộ dân thuộc diện phải bố trí tái định cư. Thế nhưng, kết quả kiểm đếm, rà soát thực tế của cơ quan chức năng cho thấy số hộ dân thuộc diện di dời vọt lên tới 32 hộ, tức gấp 4 lần so với số liệu dự kiến. Sai số quá lớn này đã đẩy chính quyền địa phương vào thế bị động trong việc xây dựng phương án bồi thường, bố trí quỹ đất nền an dân.

Không dừng lại ở đó, việc lựa chọn vị trí khu tái định cư ban đầu (ký hiệu OM09 tại xã Triệu Lăng cũ) còn bộc lộ tư duy quy hoạch "trên giấy", thiếu am hiểu thực địa. Khu đất này sau đó đã vấp phải sự phản đối gay gắt của người dân địa phương do nằm trên khu vực có nhiều mồ mả cao đời, mộ trưởng tộc của các dòng họ, đụng chạm trực tiếp đến yếu tố tâm linh và phong tục tập quán lâu đời của thôn xóm.

Hệ quả là chính quyền lại phải chật vật rà soát, tìm kiếm vị trí mới thay thế. Cho đến thời điểm thanh tra vào giữa năm 2026, vị trí tái định cư mới vẫn chưa thể hoàn tất thủ tục bổ sung vào Quy hoạch chung Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị, hạ tầng kỹ thuật chưa được đầu tư triển khai. Việc thiếu một khu tái định cư hoàn chỉnh đã cản trở toàn bộ công tác thu hồi đất tại các phân khu tiếp theo của dự án.

Dự án 4.500 tỷ, số tiền bồi thường thực tế... 58 triệu đồng

Bất cập trong khâu quy hoạch khu tái định cư mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nút thắt lớn nhất tạo nên sự trì trệ của KCN đa ngành Triệu Phú chính là dòng tiền chi trả bồi thường cho người dân, đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực tài chính thật sự của chủ đầu tư.

Theo hồ sơ từ cơ quan thanh tra, đối với giai đoạn I (Khu B1), UBND huyện Triệu Phong đã ban hành quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ đợt 1 với tổng kinh phí hơn 15,9 tỷ đồng. Đây được xem là bước đi then chốt để giải phóng mặt bằng, bàn giao đất sạch cho nhà đầu tư triển khai dự án.

Thanh tra chỉ rõ chủ đầu tư "găm" kinh phí bồi thường Khu B1, phê duyệt gần 16 tỷ đồng nhưng thực tế chỉ chi trả hơn 58 triệu đồng.

Thế nhưng, phương án bồi thường được duyệt đã lâu nhưng chính quyền địa phương không thể tiến hành tổ chức chi trả cho người dân. Lý do là Công ty Cổ phần Trung Khởi "chây ì", không chuyển đầy đủ nguồn kinh phí bồi thường theo đúng quy định.

Tính đến thời điểm thanh tra, trong tổng số gần 16 tỷ đồng cần chi trả cho hàng chục hộ dân bị ảnh hưởng, số tiền bồi thường thực tế được giải ngân phát đến tay người dân mới chỉ đạt vỏn vẹn 58.342.000 đồng (hơn năm mươi tám triệu đồng). Phần kinh phí còn lại hơn 15,8 tỷ đồng vẫn "bặt vô âm tín".

Sự chậm trễ này kéo theo hệ lụy dây chuyền. Việc thiếu mặt bằng sạch khiến dự án không đủ điều kiện pháp lý để giao đất, cho thuê đất; doanh nghiệp cũng chưa lập Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) bổ sung khi điều chỉnh tăng diện tích. Ngay cả nghĩa vụ tài chính cơ bản là thỏa thuận ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án đầu tư theo Luật Đầu tư, Công ty Trung Khởi vẫn chưa hoàn thành.

Quảng Trị ra "tối hậu thư" cho dự án KCN Triệu Phú

Bên cạnh trách nhiệm chính thuộc về Công ty Cổ phần Trung Khởi, Thanh tra tỉnh Quảng Trị cũng chỉ rõ sự thiếu quyết liệt, thiếu tính chủ động phối hợp của Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, các sở ngành chuyên môn và chính quyền địa phương trong việc đôn đốc, giám sát nghĩa vụ pháp lý và tài chính của nhà đầu tư, xử lý các vướng mắc kéo dài dai dẳng nhiều năm.

Trước thực trạng siêu dự án bị biến thành "dự án treo" gây lãng phí tài nguyên đất đai quốc gia và đánh mất cơ hội thu hút đầu tư của tỉnh, Thanh tra tỉnh Quảng Trị đã phát đi "tối hậu thư".

Theo đó, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh được giao chủ trì, phối hợp với các sở ngành và địa phương lập Tổ công tác đặc biệt để xây dựng kế hoạch xử lý dứt điểm các tồn tại của dự án. Cơ quan quản lý sẽ tiến hành tổng hợp, đánh giá kết quả khắc phục của nhà đầu tư theo định kỳ ngày 25 hằng tháng để báo cáo UBND tỉnh.

"Sau thời hạn 06 tháng kể từ ngày ban hành Kế hoạch này, căn cứ kết quả thực hiện thực tế của Nhà đầu tư, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh có trách nhiệm đánh giá toàn diện, kịp thời tham mưu, đề xuất phương án xử lý dứt điểm đối với dự án", Kết luận thanh tra nêu rõ.

Bên cạnh đó, Thanh tra tỉnh yêu cầu Công ty Cổ phần Trung Khởi phải khẩn trương chuyển đủ số tiền bồi thường giải phóng mặt bằng còn thiếu tại Khu B1, ký thỏa thuận nộp tiền ký quỹ và hoàn thiện toàn bộ hồ sơ pháp lý liên quan.

6 tháng tới sẽ là khoảng thời gian thử thách mang tính quyết định đối với KCN đa ngành Triệu Phú. Nếu Công ty Cổ phần Trung Khởi không thể chứng minh năng lực bằng dòng tiền thật nộp vào ngân sách để đền bù cho dân và hoàn thành các thủ tục pháp lý, việc cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị mạnh tay thu hồi "khu đất vàng" này để giao cho nhà đầu tư khác có năng lực hơn là kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra. Câu chuyện bồi thường "vài chục triệu đồng" tại siêu dự án 4.500 tỷ đồng là bài học đắt giá cho công tác thẩm định năng lực nhà đầu tư và quản lý dự án tại các địa phương hiện nay.

Tác giả: Văn Tuân

Nguồn tin: vietnamfinance.vn